AŞERME
Genel kullanım şekliyle aşermek tabiri, hamileliliğin belirli dönemlerinde gebenin herhangi bir gıdaya duyduğu aşırı istek veya tiksinme ( aynı gıdaya karşı istek ve tiksinme olayı kişiden kişiye farklılık gösterir) olarak tanımlanabilir. Tuhaf aşermeler sık sık espri konusu dahi olmaktadır. İlle de turşuya ve ya dondurmaya aşermese de çoğu gebe kadın daha önce yemediği yiyeceklere veya yiyecek karışımlarına karşı açıklanamayan bir istek duyabilir ya da normalde hoşlandıkları yiyeceklerden tiksinebilir.Aşermenin kesin sebepleri tam bilinmemekle beraber, hamilelikte meydana gelen hormonsal değişikliklerin, kan şekeri seviyesindeki değişikliklerin veya gebelikle beraber artan gereksinimlerin karşılanması için vücudun isteklerinin rolü olduğu düşünülmektedir. Gebeliğin başlangıcında artan östrojen, gebenin koku alma duyularında ki hassasiyeti artırır. Menopoz dönemindeki iştah değişimi gibi burada da hormonlar rol oynayabilir. Gebelik sırasında artan gereksinimlerle beraber gebelikte değişen kan şekeri tablosu da aşermeyi tetikleyebilir. Aşermenin gerçek bir besin maddesi ihtiyacından (bedenin belli bir besin maddesinden yoksun olduğunu bilmesi durumu ) kaynaklandığını düşünmek gebelik durumunun hassasiyeti göz önüne alındığında duygusal duruma yakışır gibi gelebilir. Bazen bu tez doğru da olabilir, ancak genelde gebe kadınların aşerdiği besinler fiziksel ihtiyaca bağlı gibi gözükmüyor ve aşerilen bu yiyeceklerden çok fazla yenilmesi sağlık riski de taşımaktadır. Aşerme alışık olmadığınız yepyeni besinlere uyum sağlamaya gebeyi zorladığında iyi beslenme hedefi daha zor bir hedef haline gelebilir.
Sağlıklı beslenme hedeflerinize oturduğu sürece aşerdiğiniz yiyeceklerden yenmesinde bir problem yoktur. Aşermeniz sürekli aynı besinlerle beslenmenize neden oluyorsa tekdüze bir beslenme programına doğru gidiyorsunuzdur, bu da gebeyi gerekli besin maddelerinden yoksun bırakabilir. Canınız kivi aşerdi diye her gün sadece kiviyle beslenmek, protein, yağ, mineral ve vitamin açısından yetersiz besleneceğiniz anlamına gelir. Kivi aşerdiyseniz o günkü meyve hakkınızı kivi olarak tüketip, diğer öğünlerinizi ihmal etmiyorsanız doğru bir yoldasınız. Aşerdiğinizde isteklerinizi sağlıklı şekilde tatmin etmenin bir yolunu bulmalısınız, konuyu diyetisyeninizle doktorunuzla paylaşın ortak bir hedef yaratmak kolaylaşacaktır. Canınız dondurma çektiyse, gebelik şekerinizde yoksa süt hakkınız yerine 1-2 top dondurma yemek sizi sağlıklı beslenme hedeflerinden uzaklaştırmaz. Gebelikte tansiyon veya preeklemsi sorunu çekmiyorsanız, akşam yemeğinde birkaç parça turşu yemek beslenme düzeninizi bozmaz. Canınızın çektiği besin yoğun enerjili, yüksek kalorili bir besinse beklenenin üstünde kilo almanızı tetikleyecektir. Bu besini daha düşük enerjili hale getirebilirsiniz, mayonez yerine yağsız labne peynir, şeker yerine kuru meyve kullanmak gibi alternatif yollara başvurabilirsiniz veya beslenme düzeninizde belli sıklıklarda bu besini kullanabilirsiniz. Gebeliğinizi yüksek kiloyla bitirmenizi ne doktorunuz ne de siz arzu edersiniz.
Belli bazı yiyeceklere karşı tiksinti duyuyorsanız, alamadığınız besin maddeleri için alternatiflerini bulmaya gayret edin. Etten tiksiniyorsanız, etin yerine balık, kuru baklagiller(mercimek, nohut, kuru fasulye ), yumurta, peynir, kuruyemişler bir alternatif olabilir. Süt içemiyorsanız, ayran, kefir, meyveli yoğurt, cacık, yoğurt, koyu yeşil yapraklı sebzeler, badem fındık gibi kabuklu kuru yemişler kalsiyum ihtiyacınızı karşılamaya yardımcı olacaktır. Tüketemediğiniz, bulantınız olan bu besinleri mutlaka doktorunuzla paylaşın, gerekli görürse vitamin ve mineral alımı için destek tedaviye başlayıp başlamayacağına karar verecektir.
Bazen de gıdalar dışında başka şeylere de aşerilebilir. Bazı gebeler yiyecek olmayan, toz, çamur, kül, tebeşir, sıva, diş macunu, kahve taneleri, buz çamaşır kolası gibi tuhaf şeylere açıklanamaz bir istek duyar. Bu duruma ‘pika sendromu ‘ denir. Bu tür besin olamayan şeylere aşerdiğinizde isteklerinize uyarsanız siz ve bebeğiniz için zararlı olabilecek maddelere maruz kalabilirsiniz. Bu tür bir durum yaşıyorsanız, isteklerinize kulak asmayın ve mutlaka doktorunuzla görüşün. Pika sendromunu tetikleyen demir eksikliğiniz olabilir.
Sağlıklı bir bebek ve anne için iyi beslenmenin altın kural olduğunu unutmayın. Aşermenin bugün için sebeplerini bilmiyoruz. Belki hormonlar, belki duygusal durumdaki değişiklikler, belki ihtiyaç duyduğunuz besinleri canınızın çekmesinden ibaret aşerme durumu. Aşerdiğiniz besinleri aşırıya kaçmamak ve zararlı olmamaları kaydıyla tüketebilirsiniz, gebeliğinizin getirdiği süprizlerden biridir aşermek. Beslenme programınızı tekdüze veya dengesiz hale getirmemek sizin elinizde.
Dyt.Canan AKSOY