Bebeklerde ve Çocuklarda Zeka Gelişimi
Beyin ve sinir gelişiminin temelleri gebelikte atılır. İnsan zekâsının önemli bir kısmı ilk 7-8 yaşlarında gelişir. Bu gelişimin en önemli destekleyicilerinden biri de beslenme ve besinlerle aldığımız besin öğeleridir. Son yıllarda beslenmenin sinir sistemi ve beyin üzerindeki etkilerini gösteren pek çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalar göstermiştir ki, beslenme hem sinir ağının gelişmesinde hem de beynin fonksiyonel gelişmesinde besin öğelerinin rolü büyüktür. Bu gelişimi yaş gruplarına göre inceleyecek olursak: 0-3 yaş arası: Besin öğelerinden iyot, çinko, demir, folik asit, b12 ve diğer vitaminler beyin gelişimi için gereklidir. Demir sinirlerin etrafını saran kılıfın oluşmasında bu dönemde çok önemlidir. Demir beyinde depolanarak yaşamın ilk bir yılında kullanılır, yetersiz demir alımı, geri dönüşü olmayan problemlere yol açabilir. Anne sütü ile beslenen ve annede yeterli demir bulunan bebeklerde yaşamın ilk altı ayında anne sütü yeterli gelir. Sonrasında ek gıdalara başlandığı süreçte demirin en büyük kaynağı yumurta sarısı ve ettir. Beyin yapısının önemli bir kısmını yağlar oluşturur. Omega 3 ve omega 6 yağ asitleri nöronların büyümesi ve gelişmesi açısından özellikle önem taşımaktadır. Anne sütünün yağ içeriğinin % 17 sinin omega 6 ,% 2 sinin omega 3 yağ asitlerinden oluştuğu belirlenmiştir. Anne sütünden sonraki ek gıdaya geçiş döneminde balık bu yağ asitlerini içermesi açısından bebeğin beslenmesinde yerini mutlaka almalıdır. Yağ asidi dengesinin sağlanması açısından ek besinlere başlanmasıyla beraber zeytinyağıyla beraber diğer sıvı yağlarında ( ayçicek, mısırözü, fındık yağı ) beslenmeye katılması gerekir. B vitaminleri grubu beynin normal gelişimi ve çalışması için gereklidir. B-12 sinir ağını oluşturan hücrelerin büyümesi ve onarımda önemli rol oynar mesela. B 12 vitaminin en önemli kaynakları et-yumurta-süt ve ürünleridir.
Anahtar besinler: YUMURTA, ET,BALIK, BİTKİSEL YAĞ ASİTLERİ ÇEŞİTLİLİĞİ, SÜT VE ÜRÜNLERİ
3-6 yaş arası: ek besinler başlama yaşının tamamlandığı, artık katı ve karışık beslenme uygulanabilen bu yaş grubunda, iyot önemli bir mineraldir. Toprağın iyottan fakir olduğu bölgelerde daha da dikkat edilmesi gerekir..İyodun en önemli kaynakları , deniz ürünleri,tahıllar ve süt ürünleridir.Dokosa hekzanoik asit beyin hücrelerinin yenilenmesi açısından önemli bir kaynaktır.Anne sütü beslenmesini kesildiği bu yaş grubunda balık ( özelliklede dil, somon , uskumru, levrek ) bu yağ asidinin sağlanması açısından önemlidir.Beyin hücrelerindeki hücre zarı yapısına girmesi itibariyle fosfor bu yaş grubunda dikkatli alınması gereken minerallerden biridir. Proteini yüksek gıdaların çoğunda fosforda bol miktarda bulunur,süt ve ürünleri, balık, yağlı kuruyemişler fosfordan zengindir.Triptofan ,serotonin hormonunun yapılmasında rol oynayan bir aminoasittir , ancak ilginç bir şekilde kaynağı hayvansal protein değil, bitkisel proteindir( makarna,ekmek ). Çinko eksikliğinin zeka gelişimi yavaşlattığı pek çok literatürde bildirilmiştir. Çinkonun en önemli kaynakları, buğday embriyosu, et, kuru baklagillerdir.
Anahtar besinler : BALIK, İYOTLU TUZ,SÜT VE ÜRÜNLERİ, KURUBAKLAGİLLER,YETERLİ KARBONHİDRAT ( MAKARNA-EKMEK v.b )
6 yaş sonrası : bilişsel yeteneklerin ve faaliyetlerin en yüksek olduğu bu dönemde algıyı ve zekayı desteklemek için , magnezyum,b vitaminleri, demir ,folik asit, omega 3-omega 6 yağ asitleri , iyot , çinko,krom çok önemlidir. Öğrenmeyi ve konstrasyonu sağlamak için iyi demir kaynakları çocugun beslenmesinde mutlaka yer almalıdır.Çinko eksikliğinin merak azalmasına yol açtığını gösteren çalışmalar bulunmaktadır.B1 ve B 2 vitaminlerinin eksikliği ussal sorunlara yol açabilir.
Anahtar besinler : CEVİZ, FINDIK GİBİ YAĞLI TOHUMLAR, BALIK,YEŞİL YAPRAKLI SEBZELER ,PEYNİR